Pin xe điện hỏng một phần, vì sao phải thay cả bộ?

Bộ pin xe điện gồm nhiều cell, ghép thành module, sau đó thành battery pack. Trong đó, hệ thống BMS theo dõi điện áp, nhiệt độ, cân bằng cell.

Trên các diễn đàn về ô tô điện, chủ đề "sửa pin hay thay cả bộ pin" đang được tranh luận khá sôi nổi. Một số ý kiến cho rằng bộ pin được ghép từ nhiều module nên hoàn toàn có thể thay riêng từng phần. Trong khi đó, nhiều kỹ thuật viên lại cho rằng việc thay lẻ không đơn giản như thay một bình ắc quy thông thường.

Cận cảnh mô-đun pin nguyên bản trên ô tô điện

Vì sao hãng thường thay cả cụm pin?

Thực tế bộ pin ô tô điện không chỉ gồm các cell pin mà còn có hệ thống quản lý pin (BMS), cảm biến nhiệt độ, hệ thống làm mát và nhiều mạch điện áp cao.

Trong quá trình sử dụng, các cell pin sẽ lão hóa dần theo số chu kỳ sạc – xả. Tuy nhiên, mức độ lão hóa giữa các module không hoàn toàn giống nhau. Hệ thống BMS phải liên tục theo dõi điện áp, nhiệt độ và nội trở của từng nhóm pin để đảm bảo toàn bộ pack hoạt động đồng đều.

Anh Hoàng Việt Hòa, kỹ sư ô tô điện tại một đại lý VinFast cho biết: "Nếu thay một module hoàn toàn mới vào bộ pin đã sử dụng nhiều năm, sự chênh lệch về dung lượng và khả năng nhận dòng sạc sẽ xuất hiện ngay từ đầu. Khi đó, BMS phải liên tục cân bằng trạng thái sạc (SOC) điện áp và khả năng làm việc giữa các module".

Anh Hòa cho rằng đây là một trong những lý do khiến các hãng xe ưu tiên thay cả bộ pin.

Thay module mới vào pin cũ có gặp vấn đề gì?

Anh Mạnh Dũng, kỹ sư ô tô RealCar Hà Nội cho biết: "Về mặt kỹ thuật, việc thay module riêng lẻ là khả thi nếu xác định đúng vị trí hư hỏng và có thiết bị cân bằng pin chuyên dụng".

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ module mới thường có trạng thái sức khỏe (SOH) cao hơn đáng kể so với các module cũ. Khi xe vận hành, các module sẽ không làm việc đồng đều, khiến hệ thống phải liên tục điều chỉnh để cân bằng.

Khối pin nguyên bản của xe điện được tháo rời tại cơ sở sửa chữa

"Trong một số trường hợp, xe vẫn hoạt động bình thường. Nhưng cũng có trường hợp xuất hiện cảnh báo, giảm công suất hoặc tiếp tục phát sinh lỗi sau một thời gian sử dụng", anh Dũng chia sẻ.

Trên đánh giá thực tế tại cơ sở anh Dũng cho rằng nếu phần lớn bộ pin đã xuống cấp, việc thay một module chỉ giúp khắc phục tạm thời chứ không giải quyết được nguyên nhân gốc.

Sửa pin có kinh tế hơn thay cả bộ?

Đại diện Gara ô tô Tuyển Xanh, Anh Nguyễn Văn Tuyển cho rằng: "Nếu xét riêng chi phí trước mắt, câu trả lời là có. Giá một module pin thường chỉ bằng một phần nhỏ so với toàn bộ pack pin. Thậm chí, nếu chỉ một số cell bị lỗi, chi phí sửa chữa còn thấp hơn đáng kể".

Tuy nhiên anh Tuyển lưu ý, bài toán kinh tế cần được nhìn trong dài hạn. Nếu bộ pin đã sử dụng nhiều năm và xuống cấp đồng đều, việc thay lẻ có thể khiến chủ xe phải sửa chữa thêm trong tương lai. Ngược lại, thay cả cụm pin có chi phí cao hơn nhưng đổi lại là sự đồng bộ, ổn định và thường đi kèm chế độ bảo hành rõ ràng hơn từ nhà sản xuất.

cận cảnh toàn bộ các mô-đun pin, hệ thống dây dẫn điện áp cao phía sau lớp vỏ bảo vệ

Hiện tại trên địa bàn thành phố Hà Nội đã xuất hiện một số cơ sở tiếp nhận sửa chữa và thay thế linh kiện xe điện, trong đó có Pin. Các đơn vị này có thể kiểm tra điện áp từng module, đo nội trở, cân bằng pin và thay thế module hoặc cell bị lỗi trong một số trường hợp.

Anh Lê Linh, một thợ sửa chữa xe ô tô điện tự do tại Hà Nội cho biết: "Nhiều chủ xe hết bảo hành lựa chọn phương án này vì chi phí thấp hơn đáng kể so với thay cả bộ pin mới".

Tuy nhiên, anh Linh cũng thừa nhận đây là công việc có yêu cầu kỹ thuật rất cao. Bộ pin ô tô điện hoạt động ở điện áp hàng trăm volt, đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và kỹ thuật viên được đào tạo bài bản.

"Sửa chữa theo từng module cũng không phải giải pháp "vạn năng", bởi hiệu quả còn phụ thuộc vào tình trạng thực tế của bộ pin và năng lực kỹ thuật của đơn vị sửa chữa. Đây không chỉ là vấn đề chi phí mà còn gây mất an toàn cho người và tài sản nếu xảy ra sai sót", anh Linh nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, sửa chữa theo module sẽ ngày càng phổ biến khi lượng xe điện hết bảo hành tăng lên. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp phù hợp trong mọi trường hợp. Chủ xe nên kiểm tra kỹ tình trạng bộ pin, lựa chọn cơ sở có đủ năng lực sửa chữa hệ thống điện áp cao và cân nhắc giữa chi phí trước mắt với độ an toàn, độ bền của xe trong dài hạn.