Đổi pin nhanh hơn đổ xăng
Nhiều năm qua, trở ngại lớn nhất khiến xe máy điện khó phổ cập chính là thời gian chờ sạc kéo dài hàng giờ và sự thiếu hụt hạ tầng trầm trọng. Nhưng giờ đây, bài toán này đã có lời giải.
Khối pin cũ được đẩy vào hộc trống. Hệ thống sẽ nhận diện, khóa lại để sạc và ngay lập tức tự động bật mở một hộc khác chứa khối pin đã đầy 100%.
Giữa một ngày se lạnh, anh Vũ Bá Chiến, một tài xế xe ôm công nghệ tấp chiếc xe máy VinFast của mình vào trạm đổi pin ven đường. Không cần chờ đợi, anh tháo hai khối pin cũ đổi lấy hai khối pin đầy từ tủ tự động. Toàn bộ thao tác tháo lắp diễn ra chưa tới hai phút.
"Tôi chạy dịch vụ nên thời gian là tiền bạc. Trước đây nghĩ đến xe điện là ngán vì sạc lâu, nhưng giờ xe hết pin là tạt vào trạm đổi. Thói quen này giúp tiết kiệm chi phí bảo dưỡng, chi phí năng lượng lẫn thời gian, lại không phải xếp hàng đổ xăng giờ cao điểm", anh Chiến chia sẻ.
Tủ đổi pin VinFast là hệ thống lưu trữ các viên pin đã được sạc đầy. Khi pin trên xe gần hết, người dùng chỉ cần mang pin đến trạm, đưa vào tủ và lấy pin đã sạc đầy để tiếp tục di chuyển.
Mỗi viên pin của xe máy điện VinFast có dung lượng khoảng 1,5kWh, cho quãng đường di chuyển khoảng 80-85km mỗi lần sạc trong điều kiện tiêu chuẩn. Theo chính sách hiện tại, VinFast sẽ miễn phí đổi pin đến hết tháng 6/2028.
Đồng loạt ra mắt dịch vụ đổi pin
Những ngày gần đây, xe máy điện càng được quan tâm hơn khi giá xăng dầu tăng cao. Tuy nhiên, trong một xu thế bền vững hơn, đó là việc đồng loạt triển khai hệ thống tủ đổi pin nhằm giải quyết bài toán sạc xe máy điện.
Tủ đổi pin của VinFast.
Tính đến nay, VinFast tiếp tục khẳng định vị thế tuyệt đối khi năm 2025 đã bàn giao hơn 400.000 xe. Hãng đã nhanh chóng hoàn thiện hệ thống 4.500 trạm đổi pin đầu tiên và đang hướng tới mục tiêu 45.000 tủ trên toàn quốc ngay trong quý I/2026.
Các dòng xe chiến lược thế hệ mới như Feliz II, Viper hay Evo Grand đều được thiết kế với cơ cấu ngàm khóa chuyên biệt để tương thích với hệ thống tủ này. Bằng mật độ trạm áp đảo, VinFast đang tạo ra một lợi thế mà bất kỳ đối thủ nào cũng phải e dè.
Từ giữa năm 2026, Honda cũng sẽ chính thức đưa vào vận hành hệ thống trạm đổi pin eSwap tại các đại lý ủy nhiệm HEAD. Đại diện Honda Việt Nam thừa nhận, đây là xu hướng tất yếu và cần thiết nếu muốn bán được xe máy điện.
Honda Việt Nam đã vạch chiến lược 5 năm bằng việc tung ra mẫu xe máy điện UC3 và các dòng xe phổ thông nội địa hóa vào đầu năm 2027. Việc đặt trạm eSwap (trạm đổi pin thông minh) tại các HEAD là nước cờ chiến lược nhằm biến hàng ngàn đại lý truyền thống thành các trạm dịch vụ xanh.
Trong khi đó, thương hiệu Yadea với khoản đầu tư 100 triệu USD vào nhà máy tại Bắc Ninh đang nhắm vào những người có cường độ di chuyển cao nhất. Yadea đã bắt tay với nền tảng gọi xe Grab. Bằng việc thiết lập hệ thống trạm đổi pin riêng và tung ra các gói hỗ trợ tài chính hấp dẫn, Yadea đang quyết tâm phủ xanh lực lượng tài xế công nghệ.
Dùng một chuẩn pin chung được không?
Nhìn nhận về cục diện cạnh tranh hiện tại, ông Nguyễn Mạnh Thắng, Quản trị viên cộng đồng Oto+ cho rằng, đối tượng mua xe máy điện hiện nay rất thực dụng. Họ đưa ra quyết định mua xe dựa trên một bảng tính toán chi phí chi ly.
Không cần chờ đợi hay dùng tiền mặt, tài xế chỉ mất vài giây thao tác trên màn hình cảm ứng hoặc quét mã QR để kích hoạt hệ thống tủ đổi pin tự động.
"Không còn chuyện thị phần mặc định thuộc về các hãng xe Nhật. Người chiến thắng sẽ là người đem lại sản phẩm phù hợp nhất và phương thức kinh doanh khác biệt nhất", ông Thắng nói.
Để tối ưu hóa, ông Thắng đề xuất các hãng nên áp dụng mô hình cho thuê linh hoạt giống như thuê sạc dự phòng. Theo đó, xe có một cục pin cố định cho nhu cầu đi lại ngắn hàng ngày, khi cần chạy xa thì người dùng mới ra trạm thuê thêm pin rời theo ngày. Mô hình này giúp tháo gỡ áp lực tài chính cho người dùng thay vì bắt họ gánh các mức phí thuê bao cố định hàng tháng khá cao.
Trước lo ngại việc mỗi hãng tự xây dựng một chuẩn pin và hệ thống trạm đổi độc lập sẽ gây lãng phí mặt bằng và nguồn lực xã hội, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, cần nhìn nhận dưới góc độ hệ sinh thái.
Về tính khả thi của một chuẩn pin chung để một trạm đổi có thể phục vụ chéo cho cả xe VinFast, Honda hay Yadea, ông Phúc cho rằng đây là giải pháp lý tưởng. Tuy nhiên, điều đó phụ thuộc vào chính sách kinh doanh của từng hãng.
"Sẽ rất khó ép các ông lớn ngồi lại với nhau vì mỗi bên sở hữu một công nghệ lõi, vị thế và phương thức kinh doanh riêng", ông Phúc nói và cho rằng, Nhà nước chỉ nên đóng vai trò trung gian khuyến khích; tạo hành lang pháp lý, quy hoạch không gian trạm năng lượng và ban hành các tiêu chuẩn an toàn phòng chống cháy nổ để doanh nghiệp tự nguyện liên kết nếu thấy có lợi.
Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, mỗi hãng sẽ có một chiến lược riêng để xây dựng hệ sinh thái của mình. Ví dụ có những hãng thiết kế pin không chỉ dùng cho xe mà còn tháo ra sử dụng cho các thiết bị điện khác trong cùng hệ sinh thái.
"Vì vậy, để đánh giá lãng phí hay không ở thời điểm này là rất khó. Trước mắt nếu giải quyết được nỗi lo của người dân về sự tiện dụng bằng trạm đổi pin sẽ khuyến khích họ chuyển đổi sang xe điện nhanh hơn", ông Phúc nói.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận