Ban Tổ chức Festival Tân sinh viên Chuyển đổi xanh cho biết, Green Voice không phải cuộc thi tìm kiếm một câu trả lời duy nhất mà là sân chơi để các đội thể hiện kiến thức, tư duy phản biện, khả năng lập luận và quan trọng nhất là nói lên tiếng nói của thế hệ trẻ trước những vấn đề của tương lai.
Tham gia cuộc thi, bốn đội đến từ 4 trường đại học đã cùng nhau trao đổi, thảo luận về những chủ đề mang tính thời sự liên quan đến chuyển đổi xanh.
Bước vào vòng thi đầu tiên, Đội thi đến từ Đại học Xây dựng trình bày chủ đề “Có nên từng bước hạn chế xe máy xăng trong khuôn viên trường đại học?”.
Mở đầu phần trình bày, sinh viên Vũ Nam Thành, Đội trưởng đội thi Đại học Xây dựng nhấn mạnh: “Tương lai của giao thông xanh không bắt đầu từ đường phố mà cần bắt đầu từ ngay chính cổng trường đại học”. Từ đó, đề xuất từng bước hạn chế xe máy xăng trong khuôn viên trường đại học, coi đây là mô hình thử nghiệm để thúc đẩy giao thông xanh và hình thành lối sống bền vững trong sinh viên.
Theo Đội thi, trong bối cảnh Chính phủ đã có lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, trường đại học với không gian khép kín, ranh giới rõ ràng và có cơ chế quản lý riêng là môi trường phù hợp để thí điểm.
Nhấn mạnh việc hạn chế xe xăng không đồng nghĩa với cấm hoàn toàn mà cần đi kèm các giải pháp thay thế như xe buýt điện nội khu, xe đạp công cộng, trạm sạc và không gian đi bộ an toàn. Qua đó, sinh viên có thể từng bước hình thành thói quen di chuyển xanh, đồng thời trở thành những nhân tố lan tỏa tư duy này ra xã hội.
Phản biện lại phần trình bày của Đội thi đến từ các sinh viên Đại học Xây dựng, Đội thi BK Auto đến từ Đại học Bách khoa Hà Nội đặt vấn đề về tính khả thi, đặc biệt là thiếu các số liệu định lượng để đánh giá hiệu quả chuyển đổi, khả năng giải quyết ùn tắc, chi phí mua xe điện và điều kiện hạ tầng sạc tại nơi ở của sinh viên.
Trả lời, đại diện Đội thi Đại học Xây dựng cho rằng, chính sách cần được triển khai thí điểm tại trường học để có dữ liệu thực tế, từ đó đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng. Việc chuyển sang xe điện có thể không giải quyết hoàn toàn ùn tắc nhưng sẽ góp phần giảm khí thải, tiếng ồn và cải thiện môi trường học đường.
Với chủ đề “Một thành phố xanh cần nhiều xe điện hơn hay cần ít phương tiện cá nhân hơn?”, Đội BK Auto đưa ra quan điểm xây dựng thành phố xanh không chỉ bằng việc tăng phương tiện điện mà cần đồng thời giảm mật độ phương tiện cá nhân và điện hóa hệ thống giao thông công cộng.
Đội thi xây dựng 3 kịch bản gồm: Điện hóa toàn bộ phương tiện cá nhân; giảm phương tiện cá nhân, chuyển sang giao thông công cộng; và kết hợp giảm phương tiện cá nhân với điện hóa phương tiện.
Từ việc so sánh các kịch bản, Đội thi BK Auto đề xuất phương án kết hợp giảm phương tiện cá nhân với điện hóa phương tiện. Theo nghiên cứu của nhóm trên 4 tuyến xe buýt tại Hà Nội, việc chuyển đổi sang phương tiện điện có thể giúp giảm tới hơn 70% năng lượng tiêu hao và hơn 80% phát thải CO2 so với xe diesel. Nhóm cho rằng đây là hướng tiếp cận có tính cân bằng hơn giữa mục tiêu giảm phát thải và nhu cầu đi lại thực tế.
“Xây dựng thành phố xanh cần một lộ trình phù hợp, kết hợp giữa phát triển giao thông công cộng, giảm phương tiện cá nhân và điện hóa phương tiện. Một thành phố thực sự xanh phải đồng thời giảm phương tiện cá nhân và chuyển phương tiện sang điện hóa”, đại diện đội thi nêu quan điểm.
Sau khi lắng nghe phần trình bày của đội BK Auto, đội thi đến từ Đại học Kinh tế quốc dân đặt vấn đề về cách tính toán lượng phát thải carbon khi chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu xăng sang xe điện; đồng thời đặt câu hỏi về giải pháp xử lý trước sự khác biệt về công nghệ, mức tiêu thụ điện và loại pin của các dòng xe điện hiện nay.
Trả lời về vấn đề này, đội BK Auto cho rằng, đây là một bài toán phức tạp và cần được tiếp cận trên cơ sở dữ liệu thực tế. Nếu chỉ tính lượng phát thải trực tiếp trong quá trình phương tiện vận hành, kết quả sẽ chưa phản ánh đầy đủ tác động môi trường của xe điện.
Theo đó, mô hình cần từng bước bổ sung các yếu tố như mức tiêu thụ điện, nguồn điện sử dụng, công nghệ và vòng đời pin. Tuy nhiên, do thị trường xe điện liên tục xuất hiện các mẫu xe và công nghệ mới, đội BK Auto cho rằng cần tiến hành khảo nghiệm, thu thập dữ liệu thực tế để hoàn thiện công thức tính toán.
Theo đại diện đội thi BK Auto, không nhất thiết phải chờ đến khi có một công thức hoàn chỉnh mới bắt đầu quá trình chuyển đổi. Thay vào đó, có thể xây dựng hệ thống dữ liệu, liên tục cập nhật và điều chỉnh mô hình theo thực tế.
Ở chủ đề thứ 3 về “Xe máy điện có thực sự là một giải pháp giao thông xanh”, Đội thi đến từ Đại học Kinh tế quốc dân nêu quan điểm, tại những đô thị có mật độ phương tiện hai bánh cao, điện hóa xe máy là một trong những đòn bẩy nhanh và có khả năng mở rộng để giảm phát thải giao thông, cải thiện chất lượng không khí và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Đội thi đề xuất bốn mắt xích chính chuyển đổi xanh từ góc độ thay thế phương tiện sang thay đổi toàn bộ hệ sinh thái. Thứ nhất là thay thế, ưu tiên đưa các xe máy xăng cũ và những phương tiện có tần suất sử dụng cao ra khỏi đội xe hiện hữu. Thứ hai là năng lượng, khuyến khích sạc vào giờ thấp điểm và tăng tỷ trọng nguồn điện sạch. Thứ ba là pin, xây dựng cơ chế thu hồi, tái sử dụng và tái chế. Cuối cùng là kết nối, bảo đảm xe máy điện hỗ trợ và kết nối hiệu quả với Metro, BRT, xe buýt, đi bộ và xe đạp.
Tranh biện về vấn đề này, đại diện đội thi đến từ Học viện Cảnh sát nhân dân nhấn mạnh vào tính thực tiễn của lộ trình chuyển đổi xe máy xăng sang xe máy điện, cũng như những vấn đề về môi trường cần tính đến trong quá trình chuyển đổi.
Sau phần tranh luận, cả hai đội thi đều nhấn mạnh vấn đề có ý nghĩa đối với quá trình chuyển đổi giao thông xanh: Không chỉ cần lựa chọn phương tiện có mức phát thải thấp hơn, mà còn phải tính đến toàn bộ vòng đời phương tiện, hạ tầng năng lượng, khả năng xử lý pin và sự phù hợp với điều kiện giao thông thực tế của từng đô thị. Đây là những yếu tố cần được xem xét đồng thời để quá trình chuyển đổi vừa đạt mục tiêu môi trường, vừa bảo đảm tính khả thi và bền vững.
Tại phần thi cuối cùng, đội BBA đến từ Học viện Cảnh sát nhân dân trình bày chủ đề “Nếu bạn được xây dựng chính sách giao thông xanh cho sinh viên, bạn sẽ ưu tiên điều gì?”, đề cập các quy định liên quan đến hiện đại hóa kết cấu hạ tầng giao thông, phát triển vận tải công cộng, kết nối và chia sẻ dữ liệu, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh.
Từ đó, nhóm đề xuất 4 nhóm giải pháp ưu tiên. Trước hết là phát triển mạng lưới giao thông công cộng sử dụng nhiên liệu xanh, gắn với các khu vực tập trung đông học sinh, sinh viên. Nhóm giải pháp thứ hai theo đội thi là cần tập trung vào chính sách hỗ trợ kinh phí sử dụng giao thông xanh. Giải pháp thứ ba là xây dựng hệ thống trạm sạc phục vụ học sinh, sinh viên. Và giải pháp cuối cùng đội thi nhấn mạnh là tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm hỗ trợ sinh viên tiếp cận phương tiện xanh.
Tranh luận với nội dung đội thi Học viện Cảnh sát nhân dân trình bày, đại diện đội thi BK Auto làm thế nào để những chủ trương, chính sách có thể đi vào thực tế và tạo động lực để người dân, đặc biệt là sinh viên, thay đổi thói quen sử dụng phương tiện?
Qua phần tranh luận giữa hai đội thi cho thấy, chuyển đổi giao thông xanh không chỉ là câu chuyện của phương tiện hay công nghệ, mà còn liên quan đến nguồn lực đầu tư, hạ tầng, lợi ích kinh tế và cách tổ chức mạng lưới giao thông. Đây cũng là những vấn đề cần được đặt song song trong quá trình xây dựng và triển khai các chính sách giao thông xanh tại Việt Nam.
Kết thúc vòng thi đầu tiên, hai đội thi đến từ Đại học Bách khoa Hà Nội và Học viện Cảnh sát nhân dân đã xuất sắc đạt điểm cao nhất và giành được tấm vé bước vào Vòng Chung kết.
Thay mặt Ban giám khảo, TS Nguyễn Trung Kiên, Phó trưởng khoa Công nghệ kỹ thuật ô tô (Đại học Đại Nam) và nhà báo Nguyễn Thúc Hoàng Linh trao giải Ba cuộc thi cho hai đội thi đến từ Đại học Xây dựng và Đại học Kinh tế quốc dân.
Tại Vòng Chung kết “Đối đầu quyết định”, hai đội thi xuất sắc nhất đã bốc thăm chủ đề để thuyết trình thực tế.
Thuyết trình về chủ đề “Theo bạn điều gì đang cản trở sinh viên chuyển đổi xe máy xăng sang xe máy điện”, đại diện đội thi BK Auto đặt vấn đề, dù sinh viên là nhóm cởi mở với công nghệ xanh, xe điện vẫn chiếm tỷ lệ khiêm tốn tại các bãi gửi xe trường đại học. Theo đội thi, tâm lý người dùng và hạ tầng sạc là hai rào cản đáng chú ý.
Để tháo gỡ rào cản, đội thi BK Auto đề xuất chuẩn hóa hạ tầng sạc an toàn tại khu dân cư, nhà trọ; đồng thời khuyến khích các trường đại học bố trí điểm sạc an toàn trong khuôn viên trường. “Để công nghệ xanh thực sự đi vào đời sống, cần song hành giữa phương tiện phù hợp, hạ tầng đồng bộ và sự yên tâm của người sử dụng. Sinh viên không thiếu ý thức bảo vệ môi trường, họ chỉ đang thiếu một điều kiện hạ tầng tối thiểu để hiện thực hóa ý thức đó”, đại diện đội thi BK Auto nhấn mạnh.
Trong khi đó, với chủ đề “Nếu bố mẹ phản đối mua xe điện, bạn sẽ làm gì?”, đại diện đội thi Học viện Cảnh sát nhân dân đưa ra lập luận về việc sinh viên đã đủ tuổi được điều khiển xe máy điện; đồng thời nhấn mạnh lợi ích của việc sử dụng phương tiện này đối với môi trường, đô thị.
Theo đội thi, xe máy điện có thể đáp ứng tốt nhu cầu đi lại, nhất là khi được hỗ trợ bởi hệ thống trạm sạc và bãi đỗ phù hợp. Cho rằng, chi phí đầu tư vẫn là một rào cản đối với nhiều gia đình, đội thi cũng đề cập các chính sách hỗ trợ từ doanh nghiệp nhằm giảm chi phí mua, sửa chữa và bảo dưỡng xe điện cho học sinh, sinh viên.
Đội BBA của Học viện Cảnh sát nhân dân giành giải Nhất cuộc thi Green Voice sau khi được Ban Giám khảo đánh giá cao tại Vòng chung kết. Ông La Đức Hùng, Phó Tổng biên tập Báo Xây dựng, Phó Trưởng ban Tổ chức Festival, trao giải cho đội BBA.
Nhà báo Huỳnh Quang Sơn trao giải Nhì cho Đội thi BK Auto đến từ Đại học Bách khoa Hà Nội.
Sinh viên hào hứng tham gia phần thi hỏi - đáp tại Green Voice giữa hai vòng thi.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận