Học sinh đi xe máy gây tai nạn, ai chịu trách nhiệm?

Tình trạng học sinh vi phạm các quy định về trật tự an toàn giao thông đang có những diễn biến phức tạp với nhiều vụ việc nghiêm trọng.

Phòng CSGT Công an TP Hà Nội cho biết, chỉ riêng trong tháng 1/2026, lực lượng cảnh sát giao thông Hà Nội đã xử lý gần 1.700 trường hợp học sinh vi phạm khi tham gia giao thông trên đường bộ.

Đáng chú ý, nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra mà nguyên nhân trực tiếp đến từ việc người điều khiển chưa đủ tuổi hoặc chưa hoàn thiện kỹ năng lái xe.

Điển hình là vụ tai nạn tự gây xảy ra vào đầu tháng 2/2026 tại thành phố Huế, khi một học sinh lớp 9 điều khiển xe máy chở theo hai người khác đã dẫn đến hậu quả làm 3 người thương vong.

Những sự việc này đặt ra câu hỏi lớn về việc quản lý phương tiện và trách nhiệm của gia đình khi giao xe cho con em mình.

Hiện nay, phân khúc xe gắn máy có dung tích xi-lanh dưới 50 cm3 hoặc xe máy điện có công suất động cơ không quá 4 kW là lựa chọn phổ biến của các gia đình dành cho học sinh trung học.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, người từ đủ 16 tuổi trở lên mới được phép điều khiển các loại phương tiện này tham gia giao thông.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều học sinh dưới 16 tuổi vẫn hằng ngày sử dụng xe 50cc để đi học. Điều này tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn cho cả học sinh và phụ huynh.

Khi có va chạm hoặc tai nạn xảy ra, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào lỗi trực tiếp của người điều khiển và các điều kiện pháp lý đi kèm để phân định trách nhiệm.

Về trách nhiệm của phụ huynh, cha mẹ sẽ không phải chịu trách nhiệm liên đới nếu đảm bảo các điều kiện theo luật định. Cụ thể, phụ huynh không bị xem là vi phạm nếu giao xe cho con em đã từ đủ 16 tuổi trở lên và phương tiện có đầy đủ giấy đăng ký, bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc.

Trong trường hợp này, nếu xảy ra va chạm, trách nhiệm pháp lý sẽ được xác định căn cứ vào lỗi của học sinh trực tiếp điều khiển.

Nếu học sinh tuân thủ đúng phần đường, làn đường và các quy tắc an toàn, trách nhiệm sẽ được xem xét theo tình huống thực tế. Ngược lại, nếu học sinh có lỗi, người điều khiển phải chịu trách nhiệm tương ứng với mức độ và hậu quả do mình gây ra.

Tuy nhiên, khía cạnh bồi thường dân sự lại có những quy định riêng biệt dựa trên độ tuổi. Đối với học sinh dưới 15 tuổi, cha mẹ có nghĩa vụ bồi thường toàn bộ thiệt hại bằng tài sản của mình.

Đối với học sinh từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, nếu gây tai nạn mà không có tài sản riêng để chi trả, cha mẹ vẫn phải dùng tài sản cá nhân để thực hiện nghĩa vụ bồi thường phần còn thiếu cho nạn nhân.

Điều này cho thấy dù phụ huynh có thể không bị xử lý hành chính về lỗi giao xe, nhưng họ vẫn gắn liền với trách nhiệm kinh tế để khắc phục hậu quả do con em gây ra.

Bên cạnh các quy định về độ tuổi và giấy tờ, ý thức tham gia giao thông là yếu tố cốt lõi để giảm thiểu tai nạn. Kỹ năng xử lý tình huống của học sinh thường chưa hoàn thiện, dễ dẫn đến mất kiểm soát khi gặp sự cố bất ngờ. Do đó, ngoài việc trang bị phương tiện đúng quy định, gia đình cần chú trọng vào việc giáo dục kỹ năng lái xe an toàn.

Phụ huynh nên thường xuyên kiểm tra tình trạng giấy tờ xe và nhắc nhở con em tuân thủ đèn tín hiệu, đi đúng tốc độ cho phép. Việc nắm vững quy định pháp luật không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro bị xử phạt mà còn bảo vệ an toàn sức khỏe cho học sinh và cộng đồng.