Giá thay pin xe hybrid hay ô tô điện chính hãng có thể lên tới hàng trăm triệu đồng nên nhiều thay thế pin ngoài hãng để tiết kiệm chi phí. Nhưng phía sau khoản tiết kiệm trước mắt ấy là hàng loạt những rủi ro.
Chênh lệch giá lớn khiến dao động tâm lý
Sử dụng một chiếc xe ô tô điện không may bị tai nạn dẫn tới khối pin bị hư hỏng, anh Lê Ngọc Hảo (Hưng Yên) mang xe đi sửa được hãng báo giá lên đến gần 100 triệu đồng. Được nhiều người mách bảo, anh Hảo tìm đến cơ sở sửa chữa bên ngoài, tìm khối pin cũ tháo từ xe khác với hy vọng giảm được một nửa chi phí thay pin mới. Tuy nhiên, anh Hảo vẫn băn khoăn về độ bền và độ an toàn sau khi thay thế.
Cẩn trọng khi sửa chữa, thay thế pin xe điện không chính hãng.
Theo Kỹ sư ô tô Nguyễn Văn Triển, phụ trách kỹ thuật Toyota Mỹ Đình, pin cao áp là bộ phận đắt đỏ trên ô tô hybrid, đặc biệt là đối với xe ô tô thuần điện. Khi phải thay thế, mức chi phí không hề nhỏ, thậm chí giá trị pin có thể chiếm đến 30% giá trị xe ô tô điện. Trong khi chi phí thay thế pin trong và ngoài hãng tạo khoảng cách giá quá lớn khiến không ít người lựa chọn phương án ngoài hãng, đặc biệt với xe đã hết bảo hành hoặc xe cũ mua lại.
Với dòng xe hybrid, pin thường có dung lượng nhỏ hơn, cấu tạo đơn giản hơn xe điện nên giá thay thế dễ thở hơn. Còn với xe thuần điện (BEV), tùy mẫu xe, chi phí thay pin chính hãng có thể lên tới 200 triệu đồng, thậm chí là hơn 400 triệu đồng.
Ví dụ như pin xe Toyota Yaris Cross nếu thay thế chính hãng có giá khoảng 60 triệu đồng, pin xe Camry hybrid giá hơn 80 triệu đồng. Trong khi một khối pin xe VinFast VF 3 giá chính hãng hơn 67 triệu đồng, pin VF 5/Herio Green giá 80 triệu đồng, pin VF 6/VF 7 Eco giá 90 triệu đồng còn VF 7 Plus có giá pin 200 triệu đồng, pin VF 8 giá 210 triệu đồng và pin VF 9 lên đến 402 triệu đồng.
Ông Đặng Văn Lợi, quản lý cơ sở chuyên sửa chữa, thay thế pin xe hybrid và xe ô tô điện Real Car tại Hà Nội cho biết: "Chi phí thay thế pin xe hybrid Camry đời 2015 giá khoảng 39 triệu đồng. Đối với pin xe Lexus 450h chi phí vào khoảng 50 triệu đồng.
Rủi ro cháy nổ và điện giật
Một trong những ngộ nhận phổ biến là chỉ cần thay cell hỏng hoặc lắp pin tương đương là xe sẽ hoạt động bình thường. Trên thực tế, pin ô tô điện hay hybrid là một tổ hợp gồm nhiều lớp công nghệ: cụm cell pin, hệ thống quản lý pin (BMS), bộ điều khiển nhiệt, cảm biến điện áp, cảm biến nhiệt độ, phần mềm giao tiếp với xe và hệ thống an toàn điện áp cao.
Kỹ sư ô tô Nguyễn Văn Triển chia sẻ, trước đây theo chuẩn Toyota khi pin hỏng cần phải thay thế toàn bộ thì nay đã có thể thay từng dãy pin để tiết kiệm chi phí cho chủ xe. Tuy nhiên, cần thực hiện theo đúng quy trình, phương pháp, tiêu chuẩn hãng bởi pin điện áp cao rất nguy hiểm nếu thực hiện sai kỹ thuật, dễ chập cháy và mất an toàn.
Nếu thay thế pin ngoài hãng, nguy cơ dễ gặp nhất là tuổi thọ pin kém hơn, thiếu hệ thống phần mềm giao tiếp chuẩn để cài đặt dẫn tới không tương thích đồng bộ nguy cơ quá trình hoạt động phát sinh lỗi.
"Nếu thay từng cell pin sẽ có rủi ro nguy cơ chập cháy trong quá trình tháo pin. Tiếp đến là không đồng bộ về mặt tuổi thọ giữa các cell pin (tế bào pin). Hậu quả là năng lượng toàn bộ pin không đồng bộ, sẽ ảnh hưởng đến quá trình vận hành, thậm chí kéo theo các cell pin khác hỏng theo", kỹ sư Triển nói.
Ham rẻ khi thay thế pin xe điện không đảm bảo nguy cơ gặp nhiều rủi ro quá trình vận hành.
Đồng quan điểm, ông Đặng Văn Lợi cho rằng, hiện các pin xe hybrid đã sử dụng khoảng 10 năm tuổi thì dung lượng còn lại chỉ khoảng 30-35% nên cần phải thay thế mới. Trong khi đó, không phải pin nào cũng có thể sửa chữa, thay thế cell pin mà tùy tình trạng hư hỏng. Khi thay cell pin, cần phải sử dụng các cell pin tương đương về dung lượng để đảm bảo an toàn và đồng bộ năng lượng.
Theo các kỹ sư ô tô, không ít cơ sở sửa chữa nhỏ hiện nay vẫn thiếu phòng cách ly pin, thiếu hệ thống kiểm soát chống cháy, thiết bị đo điện áp cao hoặc quy trình kiểm tra chống rò rỉ nước sau sửa chữa. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi khối pin trên ô tô điện thường được đặt dưới sàn xe. Chỉ cần khả năng chống nước bị ảnh hưởng sau khi tháo lắp, xe có thể đối mặt nguy cơ chập điện khi đi mưa lớn hoặc ngập nước.
Khó kiểm soát chất lượng
Theo các chuyên gia kỹ thuật ô tô, một rủi ro khác ít được người dùng chú ý là nguồn gốc linh kiện. Trên thị trường xuất hiện pin được quảng cáo là hàng zin tháo xe, pin phục hồi chuẩn hãng hoặc pin trôi nổi không rõ nguồn gốc xuất xứ. Tuy nhiên, việc kiểm chứng chất lượng thực tế không dễ dàng.
Có trường hợp mô-đun (module) pin đã qua sử dụng nhiều năm nhưng được cân chỉnh lại thông số để hiển thị dung lượng đẹp hơn. Một số cell có thể từng bị suy hao mạnh, ảnh hưởng đến quãng đường di chuyển hoặc độ ổn định vận hành.
Điều đáng nói là các lỗi pin thường không xuất hiện ngay mà bộc lộ sau một thời gian sử dụng, khi xe bắt đầu giảm phạm vi hoạt động, sụt pin bất thường hoặc báo lỗi hệ thống điện cao áp.
Không thể phủ nhận, sửa chữa hoặc thay pin ngoài hãng có thể giúp người dùng tiết kiệm đáng kể chi phí ban đầu, đặc biệt với xe đã hết bảo hành. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng bài toán không chỉ nằm ở giá thay pin mà còn ở tổng chi phí sở hữu lâu dài.
Một bộ pin ngoài hãng nếu không tương thích có thể khiến xe mất bảo hành hệ thống điện cao áp, giảm giá trị bán lại hoặc phát sinh thêm chi phí sửa chữa liên tiếp. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, các sự cố liên quan đến pin còn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người sử dụng.