Khác với xe điện, khi đổ đèo, dốc dài, xe ô tô xăng dầu có động cơ, số tay để ghì máy, giảm tốc độ. Vậy làm cách nào để xe điện đi đường đèo dốc an toàn?
Phanh tái sinh hỗ trợ đổ đèo dốc
Là một người thích đi du lịch, anh Lê Ngọc Hảo (tỉnh Hưng Yên) thường tự lái ô tô đi đây đó cùng bạn bè. Bí quyết để lái xe an toàn qua những vùng đèo dốc được anh Hảo chia sẻ là sử dụng số tay và đi ở chế độ số thấp, kể cả xe số sàn và số tự động để đảm bảo an toàn. Cố gắng hạn chế sử dụng phanh là bí quyết an toàn được anh Hảo chia sẻ.
Gần đây, khi giá xăng dầu lên cao, do thường xuyên di chuyển đường xa, đèo dốc nên anh Hảo có ý định chuyển đổi sang ô tô điện để giảm chi phí đi lại. Tuy nhiên, do chưa trải nghiệm xe ô tô điện nên anh Lê Ngọc Hảo thắc mắc cơ chế hoạt động và lo ngại đi đường đèo dốc ô tô điện sẽ không an toàn như xe ô tô chạy xăng, dầu.
Không nên sạc đầy pin trước khi đổ đèo đối với xe ô tô điện.
Thực tế, đối với xe ô tô chạy điện, cơ cấu hoạt động của hộp số và động cơ có sự khác biệt lớn so với xe ô tô động cơ đốt trong. Theo đó, xe động cơ đốt trong hộp số có nhiều cấp, có thể 4 cấp đối với các xe đời cũ hoặc nhiều cấp hơn với các xe hiện đại thường có 6 cấp hoặc nhiều hơn nữa.
Ngược lại, các ô tô điện chỉ sử dụng mô-tơ điện và hộp số thường chỉ 1 cấp, rất ít xe hộp số có nhiều hơn 1 cấp. Đây cũng chính là lý do nhiều người lo ngại sử dụng xe ô tô điện đổ đèo, leo dốc sẽ kém an toàn hơn xe động cơ đốt trong.
Tuy nhiên theo anh Nguyễn Hải, nhân viên tư vấn của đại lý ô tô điện VinFast, ô tô điện có chế độ phanh tái sinh. Chính cơ chế này hỗ trợ xe giảm tốc độ khi đổ đèo, đảm bảo an toàn không khác gì xe ô tô chạy xăng dầu sử dụng số tay.
Giải thích kỹ hơn về nguyên lý hoạt động cơ chế phanh tái sinh, anh Nguyễn Văn Triển, kỹ sư ô tô phụ trách kỹ thuật Toyota Mỹ Đình (Hà Nội) phân tích: "Ô tô điện khi xuống dốc, các cảm biến xe ghi nhận độ nghiêng, điều kiện mặt đường báo về hệ thống điều khiển trung tâm. Hệ thống máy tính sẽ nhận biết được xe đang đi ở đường dốc cao, tự động điều chỉnh tốc độ phù hợp khi người lái chọn chế độ phanh tái sinh, giúp hãm tốc bằng mô-tơ và nạp lại pin. Lúc này, xe sẽ giảm tốc, đi chậm và hoạt động tương tự như xe động cơ đốt trong".
Thường xuyên lái xe đường đèo dốc, anh Lê Ngọc Hảo lo ngại ô tô điện đổ đèo sẽ không an toàn như xe xăng/dầu.
Anh Doãn Văn Phương, một tài xế chạy dịch vụ bằng xe VinFast VF5 chia sẻ thực tế quá trình sử dụng: "Nếu không chuyển chế độ phanh tái sinh, xe sẽ đổ dốc nhanh và lái xe phải chủ động sử dụng phanh cơ học thường xuyên, nguy cơ mất phanh cao. Ngược lại, khi chuyển sang chế độ phanh tái sinh, xe sẽ tự động được hãm lại tùy chế độ phanh tái sinh được chọn. Tức là nếu dốc càng cao, thì lái xe chọn chế độ phanh tái sinh cao, dốc thấp chọn chế độ phanh thấp phù hợp với điều kiện giao thông".
Cách sử dụng phanh tái sinh khi đổ đèo
Theo những lái xe giàu kinh nghiệm, trước khi bắt đầu xuống dốc, lái xe cần chỉnh chế độ phanh tái sinh trên xe lên mức cao để tạo lực hãm tối đa. Khi đổ đèo với phanh tái sinh mức cao, chỉ cần nhả nhẹ chân ga để xe tự động giảm tốc. Nếu nhả hoàn toàn chân ga, xe sẽ bị ghì mạnh. Ngược lại, nếu dốc thoải hoặc muốn xe lướt nhanh hơn, lái xe mớm nhẹ chân ga để duy trì tốc độ mong muốn.
Trong các đoạn dốc dài hoặc độ dốc lớn, nếu phanh tái sinh không đủ để hãm, hãy nhấp nhẹ phanh cơ học để hỗ trợ, thay vì rà phanh liên tục để tránh hư hại má phanh, gây hiện tượng mất phanh.
Khi pin đầy 100%, phanh tái sinh thường sẽ không hoạt động hoặc hoạt động rất yếu vì pin không còn chỗ để nạp thêm điện. Do vậy, không nên sạc đầy pin trước khi đổ đèo.
Phanh tái sinh hoạt động hiệu quả nhất ở tốc độ trên 15km/h. Tuyệt đối không nhả ga hoàn toàn quá đột ngột khi vào cua gắt để tránh hiện tượng mất ổn định, nên nhả ga từ từ.
Trường hợp nếu mặt đường có băng tuyết hoặc bùn lầy, lực ghì đột ngột từ phanh tái sinh có thể gây trượt bánh. Lái xe cần giảm mức tái sinh xuống thấp để giữ xe ổn định và an toàn hơn.