Mua ô tô đầu năm dễ mang cảm giác “đổi vận”, nhưng nếu thiếu quỹ dự phòng, khoản vay và chi phí nuôi xe có thể nhanh chóng bào mòn ngân sách gia đình.
Trong quan niệm của nhiều người Việt, đầu năm là thời điểm lý tưởng để thực hiện những việc lớn nhằm lấy "vận" cho cả năm. Mua xe ô tô là một trong số đó.
Biển số mới, mùi xe xuất xưởng và cảm giác hưng phấn của sự khởi đầu thường khiến người ta dễ dàng bỏ qua những con số thực tế trên bảng tính chi tiêu. Tuy nhiên, khi những ngày hội xuân qua đi, thực tế về lãi vay và chi phí vận hành sẽ bắt đầu "gõ cửa" từng căn bếp.
Trong quan niệm của nhiều người Việt, đầu năm là thời điểm lý tưởng để thực hiện những việc lớn nhằm lấy "vận" cho cả năm.
Hãy thử làm một phép tính cụ thể với một gia đình trẻ tại đô thị có tổng thu nhập 40 triệu đồng/tháng. Đây là mức thu nhập được coi là khá nhưng cũng đầy rủi ro nếu gánh thêm một tài sản có chi phí duy trì lớn như ô tô.
Giả sử gia đình này quyết định mua một chiếc xe hạng B có giá lăn bánh khoảng 600 triệu đồng. Với số vốn tự có 300 triệu và vay ngân hàng 300 triệu đồng trong vòng 5 năm, áp lực tài chính sẽ hiện diện ngay lập tức.
Đầu tiên là khoản trả góp. Với lãi suất trung bình khoảng 10-12%/năm, mỗi tháng gia đình này phải chi trả cả gốc lẫn lãi dao động từ 7 đến 8 triệu đồng.
Tiếp theo là chi phí "nuôi" xe thực tế. Ngay cả khi không di chuyển quá nhiều, các khoản chi cố định như gửi xe (1,5 - 2 triệu đồng), xăng xe (2 - 3 triệu đồng), phí bảo trì đường bộ, bảo hiểm thân vỏ và các chi phí bảo dưỡng định kỳ sẽ ngốn thêm ít nhất 5 triệu đồng/tháng. Như vậy, riêng chiếc xe đã "ngốn" khoảng 12 - 13 triệu đồng mỗi tháng.
Bài toán tài chính bắt đầu trở nên nan giải khi đặt cạnh các nhu cầu thiết yếu khác, một gia đình có con nhỏ tại các thành phố lớn thường tiêu tốn ít nhất 10 - 15 triệu đồng cho tiền học phí, bỉm sữa và thực phẩm.
Thêm vào đó là chi phí sinh hoạt gia đình, tiền điện nước, đối nội đối ngoại và các khoản phát sinh. Sau khi trừ đi 13 triệu đồng tiền xe và 15 triệu đồng nuôi con, gia đình chỉ còn lại 12 triệu đồng cho tất cả các hoạt động khác.
Mua xe đầu năm là may mắn hay gánh nặng tài chính sau Tết.
Khủng hoảng tài chính thường xảy ra khi các biến số bất ngờ xuất hiện. Sau Tết thường là giai đoạn "vùng trũng" của thu nhập đối với nhiều ngành nghề, trong khi các khoản chi cho y tế hoặc việc hiếu hỷ không bao giờ dừng lại.
Chỉ cần một tháng thu nhập sụt giảm hoặc con cái ốm đau, quỹ dự phòng của gia đình 40 triệu đồng/tháng sẽ lập tức cạn kiệt. Lúc này, chiếc xe, vốn được mua với kỳ vọng mang lại sự may mắn lại trở thành nguồn cơn của sự căng thẳng trong các bữa cơm gia đình.
Việc phải thắt lưng buộc bụng, cắt giảm chất lượng dinh dưỡng hoặc các hoạt động giải trí để "phục vụ" chiếc xe là một thực tế phũ phàng mà nhiều người chưa tính hết khi đứng trong showroom.
Hơn nữa, nhiều người thường mua xe theo cảm xúc đầu năm mà quên mất "chi phí cơ hội". Với 13 triệu đồng chi cho xe ô tô mỗi tháng, nếu dùng để đầu tư hoặc tích lũy cho giáo dục của con cái, giá trị mang lại trong dài hạn có thể lớn hơn nhiều.
Một chiếc ô tô vừa lăn bánh đã là một tiêu sản mất giá theo thời gian. Sự may mắn từ việc "đổi vận" chưa thấy đâu, nhưng áp lực nợ nần và sự gò bó trong chi tiêu hàng ngày là thứ có thể cảm nhận được ngay sau kỳ sao kê ngân hàng đầu tiên.
Ngược lại, việc mua xe đầu năm chỉ thực sự mang lại giá trị tích cực khi nó là kết quả của một kế hoạch tài chính đã được dự phòng rủi ro ít nhất từ 6 tháng đến 1 năm.
Nếu không có quỹ dự phòng đủ lớn để bao phủ các chi phí phát sinh trong ít nhất 3-6 tháng, việc mua xe trả góp vào đầu năm giống như một "phép thử" quá mạo hiểm đối với sức khỏe tài chính gia đình.