Theo Bộ Công thương, với lộ trình xe điện, mức điện năng tiêu thụ tăng thêm mỗi năm khoảng 3-4 tỷ kWh, tương đương 1-1,5% tổng sản lượng điện. Áp lực chung không lớn, nhưng sẽ có thể xảy ra quá tải cục bộ.
Từ tháng 7/2026, Hà Nội dự kiến hạn chế xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong một số khu vực thuộc vành đai 1 khi vùng phát thải thấp được triển khai. Lộ trình tiến tới áp dụng cho xe ô tô.
Hệ thống trạm sạc của Vinfast (Ảnh: Hồng Hạnh).
Song song, TP.HCM đang xây dựng lộ trình hướng tới giao thông xanh, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt công cộng sử dụng điện hoặc năng lượng sạch (điện, pin, hoặc các nhiên liệu xanh khác) và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Vấn đề khiến nhiều người băn khoăn không chỉ là tiến độ chuyển đổi hay mức độ sẵn sàng của hạ tầng, mà cốt lõi hơn là hệ thống điện có đủ năng lực đáp ứng làn sóng phương tiện điện gia tăng trong thời gian ngắn hay không.
Ông Bùi Quốc Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công thương) nhận định, để bảo đảm cân bằng cung - cầu điện trong dài hạn, việc điều chỉnh và đồng bộ các quy hoạch liên quan là yêu cầu bắt buộc.
Hiện, quy hoạch điện quốc gia chủ yếu mới tập trung vào nguồn và lưới điện, trạm biến áp, trong khi quy hoạch đô thị ở nhiều địa phương vẫn dựa trên nhu cầu sử dụng điện truyền thống. Phần phụ tải phát sinh từ phương tiện giao thông điện lại thuộc phạm vi quy hoạch xây dựng, giao thông và đô thị.
Vì vậy, trên cơ sở nhu cầu do các ngành đăng ký, Bộ sẽ rà soát, điều chỉnh quy hoạch phát triển điện lực, làm căn cứ xây dựng kế hoạch đầu tư lưới và trạm điện phục vụ hệ thống trạm sạc trong tương lai.
Theo ông Hùng, trước mắt, Bộ Công thương dự kiến giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cùng các tổng công ty điện lực tại Hà Nội và TP.HCM bổ sung hạ tầng, lắp đặt thêm trạm điện cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu cấp điện cho các điểm sạc trong khả năng ngắn hạn.
Liên quan tới khả năng đáp ứng của hệ thống, Bộ đã giao Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) xây dựng các kịch bản tăng trưởng phụ tải, trong đó tính đến nhu cầu điện từ trạm sạc phương tiện giao thông.
Theo dự báo, đến năm 2030 Việt Nam có thể đạt khoảng 1 triệu ô tô điện lưu hành; mức điện năng tiêu thụ tăng thêm mỗi năm ước khoảng 3 - 4 tỷ kWh, tương đương 1 - 1,5% tổng sản lượng điện toàn hệ thống. Với tỷ lệ này, ông Hùng cho rằng, áp lực chung là không lớn và hệ thống điện quốc gia cơ bản có thể đáp ứng.
Tuy nhiên, rủi ro quá tải cục bộ vẫn được đặt ra tại một số khu vực tập trung mật độ phương tiện điện cao, đặc biệt ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM hoặc các khu đô thị mới. Nhu cầu sạc tăng đột biến trong khung giờ ngắn có thể gây áp lực lên lưới điện khu vực.
Do đó, NSMO tiếp tục được giao tính toán sâu hơn về mức độ tham gia và tác động của nhóm phụ tải này để có phương án điều hành phù hợp.
Theo Nghị quyết 57 thay thế Nghị quyết 47 về thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn TP Hà Nội, phạm vi triển khai được xác định tại khu vực đường Vành đai 1, bao gồm 9 phường: Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ.